“Süzme çeşmün gelmesün müjgan müjgan üstine
Urma zahm- ı sineme peykan peykan üstine.” (RASİH)
Gözlerini süzme de kirpik kirpik üstüne gelmesin, böylece yaralı gönlüme de ok ok üstüne vurma. Bu beyitin ilk mısrasındaki çeşm(göz) kelimesiyle ikinci mısradaki zahm-ı sinem (yaralı gönül) ifadesi arasında bir ilişki vardır. Nitekim gözler insan ruhunun ve gönlünün dış dünyaya açılan pencereleridir. Ne yazık ki gönül evi yara doludur ve göz penceresinden dışarıya sızan da su değil kandır. Yine beyitin ilk mısrasında müjgan müjgan(kirpik kirpik) ikilemesi ile ikinci mısradaki peykan peykan(Okun ucundaki sivri demir) ikilemesinin anlam olarak ilişkisi ve alt alta gelmesi kesinlikle tesadüf değildir. Çünkü sevgilinin gamzesi (Yan bakışı) keskin bir kılıç, kirpikleri ise ok gibidir. Bu haliyle sevgili aşıkların kanını döken bir katildir. Bu mazmunlar Divan Edebiyatının ilk şairi olan Hoca Dehhani de çok daha belirgindir.Örneğin: 'Delüpdür cigerim gamzen oku, Ara yürekde gör peykanı yok mı Su gibi kanumu topraga kardun Ne sanursun garibin kanu yok mı' İlk beyitte şair sevgilinin yan bakışlarıyla attığı okların ciğerini sürekli delmekte olduğunu ifade ediyor ve soruyor: 'Ey sevgili, bana inanmıyorsan gel yüreğime bak, yan bakışlarının okları yok mudur? ' Elbette şair bu sorunun cevabını biliyor. Aslında demek istediği benim yüreğim senin gamzenin oklarıyla baştan sona doludur. İkinci beyitte ise sevgilin kan dökücü bir katil olmasından dem vuruyor Dehhani. Tabi ortada aşığın kanını su gibi toprağa döken, aşıkların kanı olduğuna inanmayan bu yöüyle kafir bir sevgili var, ondan korkulur vesselam. Rasih ise gamlı halinden memnun devam ediyor gazeline: 'Dilde gam var şimdilik lutfeyle gelme ey sürur Olamaz bir hanede mihman mihman üstine' Ey sevinç, bana bir iyilik yap da şimdilik gelme, gönlümde gam var. (Biliyorsun) Bir evde misafir misafir üstüne olamaz. Elbette gam, keder, üzüntü eğer sevgiliden geliyorsa başımız üzerinde yeri vardır düşüncesi de çok yaygındır eski edebiyatımızda. Bununla ilgili de bir beyit açıklayıp yazımızı bitirelim.
'Yardan cevr ü cefa lutf u kerem gibi gelür
Gayrdan mihrü vefa derd ü elem gibi gelür' (BAKİ)
Eziyet ve sıkıntı eğer sevgiliden geliyorsa iyilik, güzellik gibi gelir insana; başkasından gelen vefa ve sevgi ise sıkıntı gibi gelir. Gerçekten de insan sevdiğinin her eziyetine boyun eğer, katlanır da sevmediği insanın küçücük bir hatası için kıyameti koparıverir… 'Ah mine'l aşk' diyor insan gayr-i ihtiyari, söylenecek söz olmayınca...
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder